For the Assamese version, please click here.

Wow ! Its Bicycle, Bicycle Everywhere

Cycling in Dutch Ethos

“Mon Hira Doi saikel nohoi tilinga” – so goes an old beautiful Assamese song in the lips of Biju Phukan, one of the most beloved actors from the land of blue hills and red rivers. Phukan goes on cycling while singing this song in the movie ‘Buwari’. The song resonates in my mind even today. There is a reason. For, I live in the Netherlands.

Once upon a time, we used to cycle a lot in Assam. It was quite common for many of my grandfather’s friends to cycle 10-15 miles daily to go to work. My father, uncles too have used bicycle as the main mode of daily transport. During our school days, bicycles were our friends. Sit on the saddle and hit the pedal – it would take you wherever you want. As time passed by, scooters, motor cycles, cars came in. Bicycles took back seat. And along with that, a nice and easy environment friendly way of having some exercise also almost vanished.

But this did not happen in the Netherlands. Motor cycles, cars came but Dutch folks never abandoned bicycles. It gives a different kind of joy when I see today suited and booted Dutch people cycling around me. In short, the bicycle has become part of Dutch ethos. The spontaneous smiles and the brightness in their eyes when they see a foreigner like me cycling, easily show how close this two wheeler is to them. I think you have already seen the pictures of the Dutch Prime Minister going on bicycle to meet the king. They convey a lot about this small country with a huge presence in the international arena. Even our Indian Prime Minister Modi rode on bicycle when he was here.

Opportunities for exercise and meditation abound – Give a feeling profound

Year 1890 – around 130 years back. The Netherlands already started building dedicated cycle paths back then. Today, in the Netherlands, wherever you go – the beautiful red cycle paths follow, as if arteries carrying pure blood in the body. Yes, these roads really purify blood ! Bicycle is the primary mode of daily commuting for almost 40% of the Dutch population. It is not alien to the remaining 60% also. Then just imagine how healthy the country is !

Surroundings of many of these cycle paths are elegantly natural. They remind you of great paintings of eminent painters. Have a look yourselves below – on the left is a cycle path and on the right is the famous 1864 painting “The Road from Chailly to Fontainebleau” by Claude Monet.

Besides the astounding infrastructure for cycling, the road rules pleasantly give preference to people on bicycles. When the cars yield to bicycles, it’s a treat to my Indian eyes. Cyclists are kings and queens here !

I always longed for some physical exercise. But the busy schedules would not leave any room for that. Here in the Netherlands, life is equally busy (Work-life balance is better here but mind you, you need to do all household chores by yourself – no domestic help J) but I go to work on bikes (and bike here means bicyles and not motor bikes J) two to three times a week which gives me around 80 km of cycling. My 12 year old cycles 50km a week. Hearing about these cycling adventures of ours, one of our beloved relative almost got overwhelmed with grief!  People with three cars in Bangalore are now down to bikes and that too without motors! Good Lord!!    I have two cars even here but they cars cannot give me the happiness that I get from my bicycle.

I used to cycle a lot by the side of Morikolong (Morikolong is a three to four km long waterbody in my village, also by the name Morikolong) in my childhood. It was a pleasure cycling then because motor vehicles were not at the level of becoming a nuisance. Now, in Eindhoven, when I cycle by the side of Beatrix canal, my mind flies back 30 years. The pristine environment gives a feeling of meditation. Very rarely, cars on the road above honk. I feel irritated. Who dared breaking my rumination!  In the next very moment, though, I remind myself that till a few years back, I was in Bangalore, where honking was integral part of commuting!

Walking down memory lane

When I was a child, my dad would take me on his bicycle and we would go places. These memories almost faded away. As I have been re-connecting with the motor less two wheeler, they are coming back to mind more vividly. After work, I pick up my little one from after-school care and we both head home. One stretch of the road there is through a mini jungle without any street lights like our Morikolong road of yesteryears. My daughter would hum something because of the fun of the bicycle ride. Then, I don’t walk down memory lane - I sprint. I see my dad cycle. I see a happy child in the front. That is me !

Simplicity is the ultimate sophistication

“Simplicity is the ultimate sophistication” -  said Leonardo Da Vinci. And now, we are running after complexity in the name of progress. But when I stop in the traffic signal in front of our office with my bike (motor less of course), on one side I see a field with horses grazing and ducks in a pond nearby and on the other side, there is our office where once inventions like CD and DVD were made and even today, many hi-tech researches are ongoing. This at least gives a ray of hope that in order to move ahead in life, one need not detach oneself from one’s roots. Co-existence of time tested valuable ‘old’ and promising and exciting ‘new’ is a possibility. At least, people here are trying to do so. The cycling culture is a representative of this thought process. If the Dutch can, we can too.

Pedal mari mari mari mari mari mari …

Things change with time. ‘Mon Hiradoi’ is now replaced by ‘Pedal mari mari’ (Yes, this Assamese song has almost seven million views on YouTube, let alone other media). Wind of change has penetrated people’s minds too. Like in many parts in India, cycling is slowly becoming popular again in different places in Assam at least as a weekend relaxation. We need to unite these efforts. We need to bring bicycles back to our daily lives.

Come lets cycle !

For the English version, please click here.

মন হীৰাদৈ ! চাইকেলত বুঢ়া, পিলিঙা

সৌৰভ মৰিকলঙীয়া

হলেণ্ড

সংস্কৃতিৰ বাহন

 “মন হীৰাদৈ! চাইকেল নহয় টিলিঙা” – ‘বোৱাৰী’ চিনেমাখনত আমাৰ আদৰৰ বিজু ফুকনে চাইকেল চলাই চলাই গাই যোৱা গানটো মনত পৰেনে ? মহানন্দ মজিন্দাৰ বৰুৱাৰ কণ্ঠৰ এই সুবাস মোৰ মনত প্ৰায় সদায় ভাঁহি থাকে। তাৰ কাৰণ আছে – মই হলেণ্ডত থাকো।

এসময়ত আমি অসমীয়া সকলে বহুত চাইকেল চলাইছিলো। ককাদেউতাৰ লগৰ মানুহে ১০-১৫ মাইল বাট চাইকেল চলাই চাকৰি কৰাৰ কথা শুনিছিলো। দেউতা, বৰদেউতাহঁতেও চাইকেল চলাই গোটেই জীৱন পাৰ কৰিলে। আমাৰ স্কুলীয়া জীৱনৰো সাৰথি চাইকেলখনেই আছিল। লাহে লাহে চাইকেলৰ প্ৰধান্য কমিল। চাইকেলৰ ঠাই ল’লে স্কুটাৰ, মটৰ চাইকেল, গাড়ীয়ে। তাৰ লগে লগে পৰিবেশক অলপো প্ৰদূষণ নকৰি বৰ সহজতে অলপ শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম কৰাৰ সুযোগ এটাও নোহোৱা হোৱাৰ নিচিনা হ’ল।

কিন্তু ডাচ্চসকলে এই সুযোগ কেতিয়াও হেৰাবলৈ নিদিলে। গাড়ী মটৰ আহিল – সেইবিলাক আকোঁৱালি ল’লে যদিও চাইকেলখন নেৰিলে। চুট-টাই মাৰি যেতিয়া মানুহে চাইকেলখন চলাই যায় – তাক দেখি মনত এটা বৰ আনন্দ জন্মে। মুঠতে চাইকেলখনক সংস্কৃতিৰ একেবাৰে অবিচ্ছেদ্য অংগ কৰি পেলালে। মোৰ নিচিনা বাহিৰৰ মানুহে চাইকেলত অহা যোৱা কৰাৰ কথা শুনি থলুৱা মানুহসকলে স্বতঃস্ফূৰ্ত্ত ভাবে যিটো তৃপ্তিৰ হাঁহি মাৰে, তাৰ পৰা এইটো বৰ ধুনীয়াকৈ বুজিব পাৰি যে চাইকেলখন তেওলোকৰ কিমান আপোন! হলেণ্ডৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে চৰকাৰী কামৰ সংক্ৰান্তত ৰজাক লগ ধৰিবলৈ ৰাজপ্ৰসাদলৈ চাইকেলত যোৱাৰ কথা হয়তো আপোনালোকৰ ইতিমধ্যে জ্ঞাত। প্ৰধানমন্ত্ৰী মাৰ্ক ৰুট্টেৰ চাইকেল চলাই যোৱা ফটোবিলাকে দেশখনৰ বিষয়ে বহুত কথা কৈ যায়। আমাৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰো হলেণ্ডলৈ আহোতে চাইকেলৰ সৈতে ফটো আছে।

চাইকেল পথত কৰিছো ধ্যান আৰু ব্যয়াম - অবিৰাম, অবিৰাম

১৮৯০ চন। মানে আজিৰ পৰা প্ৰায় ১৩০ বছৰ আগৰ কথা। ডাচ্চ সকলে তেতিয়াই চাইকেলৰ কাৰণে বেলেগ ৰাস্তাৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। আজি দেশখনৰ য’লৈকে নেযাওক লাগিলে, ৰঙা ৰঙৰ চাইকেল পথ বিলাক দেখিলে মনটো ভাল লাগি যায়। যেন ধমনীয়েদি বিশুদ্ধ তেজহে বৈ আছে। হয় – এই ৰাস্তাবিলাকে সঁচাকৈয়ে তেজ শুদ্ধিৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। হলেণ্ডৰ প্ৰায় ৪০% মানুহৰ দৈনন্দিন যাতায়তৰ মূল বাহন হৈছে চাইকেল। বাকী ৬০%য়ো অলপ হ’লেও চাইকেল প্ৰায় চলায়েই। গতিকে গোটেই দেশখনেই কিমান স্বাস্থ্যৱান ভাবি চাওকচোন।

চাইকেল পথবিলাকৰ ওচৰ পাজৰৰ পৰিবেশটোও বৰ সুন্দৰ। কোনো চিত্ৰকৰৰ চিত্ৰপট যেন লাগে। তলত হলেণ্ডৰ চাইকেল পথৰ এখন ফটো আৰু তাৰ কাষতে বিখ্যাত ফৰাচী ইম্প্ৰেচ্ছনিষ্ট চিত্ৰকৰ ক্লাউড মনেৰ “The Road from Chailly to Fontainebleau” বোলা ১৮৬৪ চনত অঁকা চিত্ৰখন চাওকচোন।

চাইকেল চলাবলৈ ইয়াত অতি ভাল ৰাস্তা-ঘাটৰ ব্যৱস্থা থকাৰ লগতে ৰাস্তাৰ নিয়মবিলাকে চাইকেলক গাড়ী গুড়াতকৈ বেছি প্ৰাধান্য দিয়ে। যিবিলাক ঠাইত গাড়ীৰ ৰাস্তা আৰু চাইকেলৰ ৰাস্তাই কটাকটি কৰে, তাত সাধাৰণতেই গাড়ীয়ে চাইকেলক বাট এৰি দিব লাগে।

ইয়ালৈ অহাৰ আগলৈকে নানা ব্যস্ততাৰ কাৰণে শাৰীৰিক ব্যয়ামৰ কাৰণে অকণো সময়েই উলিয়াব পৰা নাছিলো। ইয়াতো প্ৰায় একেই ব্যস্ততা কিন্তু অফিচলৈ সপ্তাহত দুই-তিনিদিনমান চাইকেল লৈ যোৱা বুলিয়ে মোৰ সপ্তাহত প্ৰায় ৮০ কিলোমিটাৰমান চাইকেল চলোৱা হয়। মোৰ ১২ বছৰীয়া বৰ জীয়ৰীয়ে সপ্তাহত ৫০ কিলোমিটাৰ চাইকেল চলায়। আমাৰ এই চাইকেল চলোৱাৰ কথা শুনি আমাৰ মৰমৰ সম্বন্ধীয় ছোৱালী এজনী দুখত মৰ্ম্মাহত হৈ গৈছিল। বাংগালোৰত অনবৰতে গাড়ীতে থকা মানুহে এতিয়া চাইকেল চলাই ফুৰে ! গাড়ী মোৰ এতিয়াও আছে। কিন্তু চাইকেলখনত বহিলে যিটো শান্তি পাও, গাড়ীত সেইটো নেপাও।

সৰুতে মৰিকলঙৰ পাৰে পাৰে চাইকেল চলাই স্কুললৈ গৈছিলো। গাড়ী গুড়াৰ উপদ্ৰৱ কম থকা সেই সময়ত বৰ শান্তিৰে চাইকেল চলাইছিলো। এতিয়া আইণ্ডহোভেনৰ বিয়েট্ৰিক্স কেনেলৰ পাৰে পাৰে যেতিয়া চাইকেল চলাও, সেই একেই অনুভৱ হয়। মন ত্ৰিশ বছৰমান পাছলৈ উৰা মাৰে। শান্ত পৰিবেশটোত মোৰ কিবা ধ্যান কৰি থকাৰ নিচিনাহে লাগে। ওপৰৰ ৰাস্তাৰে যোৱা গাড়ীয়ে ক’ৰবাত কাৎচিত হৰ্ন বজায়। তেতিয়া মোৰ বৰ খং উঠে। যেন মোৰ ধ্যান ভংগহে কৰিলে। পাচ পাকতে মোৰ হাঁহিহে উঠে। কেইবছৰমান আগলৈকে মই এনেকুৱা ৰাস্তাৰে অহা-যোৱা কৰি আছিলো য’ত হৰ্নৰ বাহিৰে একোৱেই শুনা নেযায়।

মন মোৰ উৰা মাৰে, তোৰ কাষলৈ

সৰুতে দেতাৰ চাইকেলত উঠি খুব ঘুৰি ফুৰিছিলো। এইবিলাক কথা প্ৰায় পাহৰি পেলইছিলো। ইয়াত চাইকেল চলাই থাকিলে সেইবোৰ কথা মনত পৰে। বিশেষকৈ মোৰ সৰু ছোৱালীজনীক পাছফালে বহাই সন্ধিয়া যেতিয়া তাইৰ ‘after school care’অৰ পৰা ঘৰলৈ ঘুৰি আহো, অলপ দূৰ এটা লুংলুঙীয়া ৰাস্তাইদি আহো – যেন আমাৰ মৰিকলং গাঁৱৰ গুৰি পথাৰৰ মাজৰহে ৰাস্তা। সেইকণ ৰাস্তাত ষ্ট্ৰীটলাইট নাই। সেই তাহানি ৰাতিৰ কথা মনত পৰে। দেতা আৰু মই চাইকেলত। শান্ত পৰিবেশ। মাজে মাজে মৰিকলঙৰ ভেকুলীৰ মাত। এতিয়া মই চাইকেল চলাই যাও। সৰু জীয়ে মনৰ ফুৰ্ত্তিতে মাজে মাজে কিবা গুণগুণায়। মোৰ সেই পুৰণা কথা মনত পৰে আৰু বৰ ভাল লাগি যায়। যেন ‘time machine’অত গৈ মই অতীত পালোগৈ। ডলী ঘোষ বাইদেৱে ‘অ‘ চেনাই, নিশা নাহে টোপনি‘ গানটোত চেনাইলৈ বুলি ‘মন মোৰ উৰা মাৰে, তোৰ কাষলৈ‘ বুলি গাইছিল। ঘিটমিট আন্ধাৰৰ নিমাত ৰাতিৰ চাইকেল যাত্ৰাই মোৰ মনক পিছে মোৰ দেতাৰ কাষলৈহে লৈ যায়।

Simplicity is the ultimate sophistication

“Simplicity is the ultimate sophistication” -  সৰলতাই চৰম সিদ্ধি – লিওনাৰ্ডো ডা ভিন্সিয়ে কৈছিল। কিন্তু দিনে দিনে আমাৰ জীৱনৰ পৰা সৰলতা নোহোৱা হৈ গৈ আছে। উন্নতিৰ নামত কুটিলতা সোমাই পৰিছে। পিছে ইয়াত যেতিয়া চাইকেল চলাই অফিচৰ সমুখৰ ট্ৰেফিক চিগনেলটোত ৰও – তেতিয়া এফালে থাকে এখন পথাৰ য’ত ঘোঁৰা চৰি থাকে। কাষৰ পুখুৰীত হাঁহে সাতুৰি থাকে। আনফালে থাকে আমাৰ অফিচ য’ত CD, DVDৰ দৰে বস্তুৰ উদ্ভাৱন হৈছিল আৰু আজিও নানা প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ অত্যাধুনিক গৱেষণা চলি আছে। তেতিয়া এটা ভাৱ হয় যে নতুনে পুৰণি সৰলতাক বাদ নিদিয়াকৈও আগ বাঢ়ি যোৱা সম্ভৱ। সহজ সৰল গাঁৱৰ জীৱনৰ লগত নগৰীয়া জীৱনৰ সহাৱস্থান কৰাটোও সম্ভৱ – অন্ততঃ ইয়াৰ মানুহে তাকে কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে। চাইকেলখন যেন এই প্ৰচেষ্টাৰে প্ৰতীক। ইচ্ছা কৰিলে ইমানখিনি আমিও কৰিব পাৰো।

পেডেল মাৰি, মাৰি, মাৰি, মাৰি,মাৰি,মাৰি …

সময়ৰ লগে লগে বহু কথাৰ সলনি হয়। ‘মন হীৰাদৈ’ৰ ঠাই এতিয়া ‘পেডল মাৰি মাৰি’য়ে লৈছে। পৰিবৰ্ত্তনৰ এই বতাহ যেন গানৰ পৰা গৈ মানুহৰ মনতো সোমাইছে। অসমৰ ঠায়ে ঠায়ে চাইকেলখন আকৌ মানুহৰ প্ৰিয় হৈ পৰিছে। বহু ঠাইত অনুগ্ৰাহীসকল একেলগ হৈ চাইকেল চলাবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। এই প্ৰচেষ্টা বিলাকক আৰু প্ৰসাৰ কৰিব লাগিব। চাইকেলক আকৌ আমাৰ দৈনিক জীৱনলৈ আনিব লাগিব।

আহক – বুঢ়া, পিলিঙা ডেকা নিৰ্বিশেষে সপ্তাহত অন্ততঃ এদিন হ’লেও চাইকেলখন চলাও।

For the Assamese version, please click here.

Man In The Mirror

Let me begin with a question.

Who is your worst enemy - someone near you, your boss, colleague, government, system, neighbouring country or someone else ? I would not know your answer but I would like to share my own experience – a modest enlightenment I got some 10-12 years ago.

I was not that bad in studies. Initially, the professional life too was going on fine. But as time passed by, I observed that progress in my career had been very slow – it was moving like a car driven by an engine that would break down at any time. I was clueless thinking why this was happening to me – were my skills getting blunt or were there other obstacles? But people like me had been doing pretty good. No – I would not find an answer. Desperation to desolation – all crossed my mind – days after days, months after months. Blamed corporate governance system at times and sometimes, doubts on others lingered on. But nothing was convincing as a root cause of my problems. Slowly, my problems became part of me. It was a pathetic phase of my life! Around the same time, instead of looking out for the reasons of my misery, I started looking inwards. At first, a few superficial things like keeping up with technology trend etc. came up. But my quest was not over. I still went deep inside. And there, after long time, I found, not one but my two main enemies – my fear and my laziness! Both had trapped me so firmly that there was absolutely no chance of moving ahead! Laziness made me a master of procrastination and fear would not let me come out of my comfort zone and do something challenging.

Since the time I have identified my enemies within, I am at peace with myself. I am not being able to conquer them fully. In some battles, I have defeated them. And in many others, they have been still prevailing over me. But, I have not given up.

My enemies have taught me a great lesson – that it is easy to blame others for one’s problems. It is easy to find fault in others and criticize them. I am not saying that someone else or something external cannot be your enemies – they can be. But taking a glance inside is essential, especially when we blame an entity like government or system for our problems. Who is government? What is system? People like you and me form a government. We build a system. When I was around 10 years old, some people from common walks of life formed a political party in Assam. At that age, I did not understand what was politics but the wave of change was so strong that that little me drew a picture of the symbol of that party and kept it in our prayer hall so that God could bless them to win !

But what was the outcome? Nothing changed. Corruption, dysfunction of the overall system remained same or became worse. But that failure was not of that party alone. It was of the entire society. One important note here – the reason to pick up that government was because it was a government formed by some common men, who did not have any political lineage. Otherwise, the measures of non-performance of governments before and after, are more or less same, or even worse.

A government is a reflection of the greater society. If that ruling machinery is a product, then its raw materials and the basic instructions of its production come from the society, from the values of the society. If we want work from the government, then we should do our work sincerely. If we want the government to stop corruption, then every one of us should take a pledge that every rupee we earn will be through an honest means only (these are only a few examples). Otherwise, when you or I or someone else will form a government in future, then we will continue our fraudulent way of working on a bigger scale. And, the vicious cycle will continue!

Yes, it is difficult to change oneself. But if each one of us can bring in a small change, that will form an ocean of change. The waves of that ocean will wipe out our decades long sufferings. Then, a good government will come out of us spontaneously, without any protests or sit-down-strikes. Our system will be so beautiful that it will be the envy of the rest of the world.

This may sound like a dream to us. But people like us, in many parts of the world, have made it possible. Look at Germany. From a German vegetable cutting machine till their sophisticated cars, the quality standard is so high that Germany and Quality have become synonymous. This culture has not dropped down from heaven nor has it come as an allowance from government. Every German person has built it together. I have got the privilege of working with many German people in my professional life. Their sense of duty, discipline, dignity of labour are amazing. Otherwise, they are people just like us. If they can, we can too.

“Be the change that you wish to see in the world” – Mahatma Gandhi had said. Its resonance is everywhere. Famous pop singer Michael Jackson also sang –

“I'm gonna make a change,

For once I'm my life

It's gonna feel real good,

Gonna make a difference

Gonna make it right

.

.

.

I'm starting with the man in the mirror

I'm asking him to change his ways

And no message could have been any clearer

If you want to make the world a better place

Take a look at yourself, and then make a change”

Our world will be beautiful – and, we will build it by ourselves! We will not keep on waiting for others to build it for us!

For the English version, please click here.

মেন্‌ ইন্‌ দা মিৰৰ্‌

সৌৰভ মৰিকলঙীয়া

হলেণ্ড

এটা প্ৰশ্নেৰে আৰম্ভ কৰিব খুজিছো ।

আপোনাৰ ঘাই শত্ৰু  কোন  - ওচৰ পাজৰৰ কোনোবা, অফিচৰ ওপৰৱালা, সহকৰ্ম্মী, চৰকাৰ, চিষ্টেম, প্ৰতিবেশী দেশ নে আন কোনোবা ? আপোনাৰ উত্তৰ মই গম নেপাম কিন্তু এই সংক্ৰান্তত নিজৰ কথা এটা ক’বলৈ খুজিছো । ১০-১২ বছৰ মানৰ আগৰ কথা।

সৰুতে পঢ়াশুনাত বৰ বেয়া নাছিলো। আৰম্ভণিতে চাকৰিও ঠিকেই আছিল। কিন্তু লাহে লাহে দেখিলো যে চাকৰি জীৱনৰ উন্নতি বৰ মন্থৰ হৈ পৰিছে – বিকল হ’বলৈ লোৱা পুৰণা ইঞ্জিনে টনা গাড়ীৰ দৰে গতি হৈছে। মই ভাবি অন্ত কৰিব পৰা নাই – মোৰ মেধা শক্তি ভোটা হৈছে নে আন কিবা হেঙাৰ আহি পৰিছে। কিন্তু মোৰ নিচিনা মানুহেইতো দোপত দোপে আগ বাঢ়ি গৈছে। নাই – মই উত্তৰ বিচৰি নেপাও – হতাশাৰ পৰা নিজকে নিঃশেষ কৰি দিয়ালৈকে সকলো চিন্তা মনত ধুমুহাৰ দৰে চলি থাকিল – বহু দিনলৈ। বহু সময়ত ‘corporate governance system’অক দোষ দিলো, বহু সময়ত আনৰ ওপৰত সন্দেহ জন্মিল। কিন্তু কোনোটোৱেই মোৰ সমস্যাৰ মূল কাৰণ বুলি প্ৰত্যয় নজন্মিল। লাহে লাহে মই মোৰ চিন্তা বিলাকৰ লগত সহবাস কৰিবলৈ ল’লো। বৰ দুৰ্বিষহ আছিল সেই অনুভৱ ! সেই সময়তে নিজৰ সমস্যাৰ মূল কাৰণ বিচাৰি বাহিৰলৈ চোৱাতকৈ নিজৰ ভিতৰলৈ চাবলৈ আৰম্ভ ক’ৰিলো। প্ৰথমতে কিছুমান সৰুসুৰা কথা চকুলৈ আহিল – এই ধৰক সময়ৰ লগত খাপ খুৱাই মই নতুন ‘technology’ শিকাতো নিতান্তই দৰকাৰ। তথাপি মই মোৰ অন্তঃযাত্ৰাত ক্ষান্ত নহ’লো। আৰু ভিতৰলৈ সোমাই গ’লো। বহু সময়ৰ মূৰত মই মোৰ ঘাই শত্ৰু মোৰ নিজৰ ভিতৰতে বিচাৰি পালো। এটা নহয়, দুটা – মোৰ এলাহ আৰু মোৰ ভয়। দুইটাই মিলি মোক এনেকৈ বান্ধি ৰাখিছে যে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কোনো সম্ভাৱনাই নাই। এলাহৰ কাৰণে আজিৰ কাম কাইলৈ, কাইলৈৰ কাম পৰহিলৈ হৈ হৈ বছৰ বছৰ পাৰ হৈছে। ভয়ৰ কাৰণে নিজৰ ‘comfort zone’ বাদ দি নতুন ‘challenging’ কৰিবলৈ সাহসেই নাই। আৰু যাৰ এই দুই ব্যধি আছে, সি জীৱনত সঁচা অৰ্থত কেতিয়াও আগবাঢ়িব নোৱাৰে।

যেতিয়াৰ পৰা নিজৰ শত্ৰুক চিনাক্ত কৰিব পাৰিলো, তেতিয়াৰ পৰা মনত মোৰ বৰ প্ৰশান্তি। দুই শত্ৰুক মই পূৰাকৈ জয় কৰিব পৰা নাই। কিছুমান যুদ্ধত সিহঁতক মই পৰাস্ত কৰিছো। বহু যুদ্ধত সিহঁতে এতিয়াও মোক মাধমাৰ দি আছে। কিন্তু মই পাৰ্য্যমানে চেষ্টা চলাই আহিছো।

নিজৰ শত্ৰুক নিজৰ ভিতৰতে বিচাৰি পাই এটা কথা বুজিলো যে নিজৰ সমস্যাৰ কাৰণে বেলেগক দোষ দিয়াটো সহজ আৰু লোকৰ দোষ দেখি সমালোচনা কৰাটোও সহজ। মই কোৱা নাই যে আপোনাৰ বেলেগ মানুহ শত্ৰু হ’ব নোৱাৰে – পাৰে। কিন্তু নিজৰ ভিতৰলৈ ভুমুকিয়াই চোৱাটো অত্যন্ত জৰুৰী। বিশেষকৈ আমি যেতিয়া আমাৰ সমস্যাৰ কাৰণে চৰকাৰ বা চিষ্টেম বোলা বস্তু এটাক জগৰীয়া কৰো তেতিয়া এই আত্মবিশ্লেষণ আৰু বেছি জৰুৰী হৈ পৰে। চৰকাৰ কোন ? চিষ্টেম কি ? আপোনাৰ মোৰ নিচিনা মানুহ বিলাকেইতো গৈ চৰকাৰ হয়। আমিয়েই এটা চিষ্টেম বনাও। আমি নিচেই ফুকলীয়া হৈ থাকোতে এটা ৰাজনৈতিক দল গঠন হৈছিল একেবাৰে সাধাৰণ, ৰাজনীতিৰ কুনীতিৰে কলূষিত নোহোৱা বুলি ভবা কিছুমান মানুহেৰে। ৰাজনীতি কি সেই সময়ত আমাৰ বুজাৰ অকমানো ক্ষমতা নাছিল কিন্তু পৰিবৰ্ত্তনৰ বতাহ ইমান শক্তিশালী আছিল যে সেই অকমাণি মইটোৱে সেই দলটোৰ চিহ্নৰ ছবি আঁকি ভগবানৰ থাপনাৰ ওচৰত থৈ দিছিলো – যাতে তেওলোক জয়যুক্ত হয়।

পিছে তাৰ ফলাফল কি হ’ল ? ‘লংকালৈ গ’লে সকলো ৰাৱণ হয়’ – এই ফকৰা-যোজোনাভাগ আকৌ এবাৰ প্ৰমাণিত হোৱাৰ বাহিৰে আৰু একোতো নহ’ল ! কিন্তু সেই অসফলতা কেৱল সেই চৰকাৰ চলোৱা মানুহ কেইজনৰে নহয় – গোটেই সমাজখনৰে। আৰু এটা কথা – সেই চৰকাৰখনক উদাহৰণ হিচাবে লোৱাৰ কাৰণ এইটোৱেই যে সেইখন একেবাৰে সাধাৰণ মানুহে গৈ গঠন কৰা চৰকাৰ আছিল। নহ’লে, অসফলতাৰ উদাহৰণ তাৰ আগৰ বা পাছৰ চৰকাৰৰো সিমানেই।

আমি যেনেকুৱা – চৰকাৰো তেনেকুৱাই হ’ব। চৰকাৰ যদি উৎপাদিত সামগ্ৰী, তাক বনোৱাৰ সম্পূৰ্ণ্ণ কেঁচামাল আৰু বনোৱাৰ বুনিয়াদী নিয়ম-বিধি বৃহত্তৰ সমাজখনৰ পৰা, সমাজখনৰ মূল্যবোধৰ পৰাই আহে। আমাক যদি চৰকাৰৰ পৰা কাম লাগে, তেনেহ’লে আমিও অফিচলৈ দেৰিকৈ গৈ সোনকালে অহাৰ কথা, অফিচৰ মাজতে নিজৰ কাম কৰিবলৈ ওলাই যোৱাৰ কথা বাদ দিব লাগিব। আয় কৰা প্ৰতিটো টকা কেৱল সৎ উপায়েৰেহে অৰ্জ্জন কৰিব লাগিব বুলি পণ কৰিব লাগিব (এয়া মাত্ৰ দুটামান উদাহৰণহে)। নহ’লে আপুনি বা মই বা আমাৰ নিচিনা আন কোনোবাই যেতিয়া ভবিষ্যতে চৰকাৰ গঠন কৰিম তেতিয়া এই কুনীতিবিলাক ডাঙৰ পৰ্য্যায়ত চলাই যাম। তেতিয়া বেলেগে আমাক বেয়া বুলি কৈ থাকিব – কাৰণ তেতিয়া আমি চৰকাৰ – আৰু আমি কেৰেপকে নকৰিম। এনেদৰেই বৃত্তিয় গতিত এই কাৰ্য্যসূচী চলি থাকিব।

হয়, নিজকে সলনি কৰা টান। কিন্তু আমি যদি প্ৰত্যেকে নিজৰ মাজত অকমানো পৰিবৰ্ত্তন আনিব পাৰো, সেই সকলো পৰিবৰ্ত্তন গোট খোৱালে এখন পৰিবৰ্ত্তনৰ মহাসাগৰৰ সৃষ্টি হ’ব। আৰু, সেই মহাসাগৰৰ ঢৌৱে আমাক যুগ যুগ ধৰি জুৰুলা কৰি অহা বহু সমস্যা উটুৱাই লৈ যাব। এখ্ন ভাল চৰকাৰ আমাৰ নিজৰ মাজৰ পৰাই ওলাই আহিব। আমাৰ চিষ্টেমটো ইমান ধুনীয়া হৈ পৰিব যে সি গোটেই পৃথিৱীৰে ঈৰ্ষাৰ বস্তু হৈ পৰিব।

এয়া আমাৰ কাৰণে এক সপোন হ’ব পাৰে কিন্তু ই অসম্ভৱ একেবাৰে নহয়। পৃথিৱীৰ বহু ঠাইত আমাৰ নিচিনা তেজ মঙহৰ মানুহে ইয়াক সঁচালৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছে। জাৰ্মানী দেশখনলৈকে চাওক। জাৰ্মান পাচলি কটা মেচিনেই হওক বা অত্যাধুনিক গাড়ীয়েই হওক, তাৰ গুণগত মানদণ্ড ইমান বেছি যে আজি জাৰ্মানী আৰু ‘Quality’ সমাৰ্থক হৈ পৰিছে। এই সংস্কৃতি আকাশৰ পৰা পৰা নাই বা কোনো চৰকাৰে উপহাৰো দিয়া নাই – প্ৰত্যেকটো জাৰ্মান পুৰুষ আৰু মহিলাই মিলি তাক গঢ় দিছে। মোৰ কৰ্ম্মজীৱনত বহু জাৰ্মান মানুহৰ লগত কাম কৰাৰ সৌভাগ্য হৈছে। তেওলোক সকোলোৰে নিভাঁজ কৰ্ত্তব্যপৰায়ণতা, নিয়মানুবৰ্ত্তিতা, সকলো ধৰণৰ শ্ৰমৰ প্ৰতি থকা মৰ্য্যাদা তবধ মানিবলগীয়া । মেধাশক্তি বা আনফালৰপৰা তেওলোক আমাতকৈ বৰ বেছি বেলেগ একো নহয়। গতিকে তেওলোকে যদি পাৰিছে, আমিও পাৰিম।

“Be the change that you wish to see in the world” – জাতিৰ পিতা মহাত্মা গান্ধীয়ে কৈছিল। তাৰ অনুৰণন সৰ্বত্ৰ। আমেৰিকাৰ বিখ্যাত পপ গায়ক মাইকেল জেকচনেও নিজৰ গানত কৈ গৈছে -

“I'm gonna make a change,

For once I'm my life

It's gonna feel real good,

Gonna make a difference

Gonna make it right

.

.

.

I'm starting with the man in the mirror

I'm asking him to change his ways

And no message could have been any clearer

If you want to make the world a better place

Take a look at yourself, and then make a change”

আমাৰ এখন সুন্দৰ পৃথিৱী হ’ব – আৰু তাক আমি নিজেই গঢ়িম – পৰমুখাপেক্ষী হৈ কাৰোলৈ বাট চাই নেথাকো !