এটা হাফ-মাৰাথনৰ অভিজ্ঞতা

 গাঁৱৰ পৰিবেশত পঢ়া-শুনাৰ লগতে সমানে খেল ধেমালিৰে পাৰ হোৱা আমাৰ শৈশৱ। সেই ব্যৱস্থা থাকিল অষ্টম শ্ৰেণী মানলৈকে। তাৰ পাছত পঢ়াৰ জোৰ বাঢ়ি আহি যি ব্যস্ততা আনি দিলে সি কেতিয়াও শেষ নহ’ল – কেতিয়াবা মেট্ৰিক, কেতিয়াবা হায়াৰ চেকেণ্ডেৰী, কেতিয়াবা এণ্ট্ৰেন্স পৰীক্ষা, কেতিয়াবা ইঞ্জিনীয়াৰিঙৰ পৰীক্ষা আৰু তাৰ পাছত অনন্ত কালৰ বাবে কৰপ’ৰেটৰ প্ৰতিযোগিতা। তাৰ মাজত সেই অকমান শৰীৰ চৰ্চ্চা সম্পূৰ্ণ ৰূপে হেৰাই গ’ল। বহুতে তাৰ মাজতে কৰি থাকে – মোৰ নহ’ল। মোৰ দেউতাই জীৱনৰ শেষলৈকে নিয়মীয়াকৈ পঢ়া-শুনাৰ লগতে শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম কৰিছিল। মই বাংগালোৰত থকাৰ দিনলৈকে দেউতাই মোক কৈ কৈ হাৰি গ’ল – দৈনিক ৰুটিনত মই শৰীৰ সম্পৰ্কীয় অনুশীলনক ভৰাব নোৱাৰিলো। তাৰ বাবে মই কাকো দোষ দিয়া নাই – নিজকে দিছো।

 

২০১৬ চনত হলেণ্ডলৈ অহিলো। ডেকা-বুঢ়া নিৰ্বিশেষে দেহাটো সুস্থ আৰু সক্ষম কৰি ৰাখিবলৈ যিমান কিবা কিবি কৰে – এই চাইকেল চলালে, বহুত খোজ কাঢ়িলে, দৌৰিলে ইত্যাদি, তাক দেখি তবধ মানিলো। খুব সোনকালে নিজেও নিয়মীয়াকৈ চাইকেল চলাবলৈ আৰম্ভ কৰিলো। পিছে যোৱা বছৰলৈকে কেৱল চাইকেল চলোৱা আৰু মাজে মাজে অলপ খোজ কঢ়াৰ বাহিৰে আৰু শৰীৰ চৰ্চ্চাৰ নামত একো নহ’ল। কেতিয়াবা অকমান দূৰ দৌৰো কিন্তু অলপ দেৰিৰ পাছত হেপাই ফোপাই অৱস্থা নোহোৱা হয়।

 

২০২০ চনৰ অক্টোবৰ মাহ। কৰণাৰ কাৰণে হলেণ্ডৰ আইণ্ডহভেন চহৰৰ (য’ত আমি থাকো) মাৰাথন দৌৰ বাতিল হ’ল। কিন্তু গম পালো মাৰাথন হ’বলগীয়া দিনটোতে বন্ধু এজনে অকলেই হাফ মাৰাথন দৌৰিলে। খবৰটো শুনি বৰ উৎসাহিত হ’লো। বন্ধুৰ লগত কথা পাতিলো – বোলো মোকো শিকা।  তেওঁ এযোৰ ভাল দৌৰিব পৰা জোতা আৰু বতৰ অনুকূলে পিন্ধিব পৰা কাপোৰৰ কথা ক’লে। ইতিমধ্যে শ্ৰীমতিয়ে মোক দুয়োটা বস্তু জন্মদিনৰ উপহাৰ হিচাপে দিছিল। গতিকে সেইবোৰ পিন্ধি এদিন ৰাতিপুৱা বন্ধুৰ লগত দৌৰিবলৈ ওলালো।

 

তেওঁ প্ৰথম পাঠ দিলে – লাহে লাহে দৌৰিবি তেতিয়া বেছি দৌৰিব পাৰিবি। হয়তো – ১০০ মিটাৰ বিজুলী বেগে দৌৰিতো মই উচেইন ব’ল্ট হ’ব খোজা নাই! এয়া common sense -অৰ কথা – কিন্তু দুখ লগাকৈ common sense বহুত সময়ত ‘common’ নহয়। বাৰু সি যি কি নহওক, সেইদিনা লাহে লাহে ৫ কিঃমিঃ দৌৰিয়েই অৱস্থা কাঢ়িল হৈ গৈছিল। এই পেটৰ ওচৰতে খোচ মাৰি ধৰিলে, এই ভৰিয়েই বিষালে, এই কঁকালেই অকমান থৰথৰাই গ’ল। বন্ধুৱে ক’লে, “সৱ আওকাণ কৰ। দৌৰি থাক।” দৌৰাৰ শেষত একেবাৰে লেবেজান হৈ গৈছিলো।

 

তাৰ পাছত আকৌ দুমাহমান একেবাৰে একো নাই। ২০২০-অৰ শেষৰ সপ্তাহত এদিন অত্যন্ত লাহে লাহে ১১ কিঃমিঃ একেৰাহে দৌৰিলো। খুব সাহ পালো কিন্তু নানা ঘৰুৱা লেঠাত ২০২১ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে দৌৰা আকৌ বন্ধ। এনেকুৱা বন্ধ যে আমাৰ বন্ধ আহ্বান কৰোতা সকলে তেনেকুৱা হ’লে ‘বন্ধ সৰ্বাত্মক’ হোৱা বুলি ক’ব! পিছে এইখিনি সময়তে এটা ভাল কথা হ’ল। বন্ধু আৰু মই দুয়ো নতুন ঘৰ ল’লো আৰু আমাৰ ঘৰো হ’ল একেবাৰে ওচৰা-ওচৰি। মই এই সুবিধা নেৰিলো। তেওঁক ক’লো – আকৌ দৌৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে। কৰিলো – প্ৰথমে দুদিনমান নিজে ৪-৫ কিঃমিঃ মান, তাৰ পাছত একেলগে ৬ আৰু তাৰ পাছত ৯ কিঃমিঃ, ১০ কিঃমিঃ এনেকে। তেতিয়ালৈকে মনত বহুত সাহস পালো আৰু সেই সাহসতে আইণ্ডহভেন হাফ মাৰাথন মানে ২১.১ কিঃমিঃ দৌৰিবৰ কাৰণে নাম লিখি আহিলো। সপ্তাহত এদিনমানকৈ দৌৰি থাকিলো – ১২,১৮, ২২, ১৯ কিঃমিঃ – আৰু এদিন আইণ্ডহভেন মাৰাথন আহি উপস্থিত হ’ল। কৰণাৰ পাছত এইটো অঞ্চলৰ প্ৰথম ইমান ডাঙৰ অনুষ্ঠান – গতিকে মানুহৰ আশা, উদ্যমে পাৰ নোপোৱা হ’ল।

 

১০ অক্টোবৰ ২০২১, বিয়লি ২:৩০ বজাত আমাৰ হাফ মাৰাথন আৰম্ভ হ’ল। হঠাতে অহা বানৰ ধলৰ নিচিনাকৈ হাজাৰ হাজাৰ মানুহে ধপ ধপাই যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে। প্ৰথম কেই কিলোমিটাৰমান সকলোৰে বেছ জোৰ। তাৰ পাছত লাহে লাহে আচল দৌৰবিদসকল বহু আগবাঢ়ি গ’ল। আমিবিলাক পিছ পৰি ৰ’লো আৰু মানুহবিলাকৰ দৌৰৰ বেগ ইমান ভিন্ন হ’ল যে মানুহৰ সেই বানৰ ধল এটা কুলু কুলু ধ্বনিৰে বৈ থকা দীঘল কিন্তু ঠেক নিজৰাৰ দৰে হ’ল।

 

‘Cold country, cold people‘ – এই অঞ্চলৰ মানুহক উদ্দেশি কৰা এনে এষাৰ কথা কেতিয়াবা ক’ৰবাত শুনিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু সেইদিনা এই ‘cold people’ বিলাকে প্ৰায় গোটেই ২১.১ কিঃমিঃ ৰাস্তাৰ কাষৰ পৰা আমাক যি উষ্ম উৎসাহ যোগালে – অচিনা, অজানা মানুহৰ পৰা তেনে উদগণি আজিলৈকে পুণ্যতীৰ্থ ভাৰতবৰ্ষতো পোৱা নাই। T-Shirt-অৰ সমুখত লিখি থোৱা নাম পঢ়ি মোক কিমানে ক’লে,”সৌৰভ, তুমি বিৰাট ভাল কৰি আছা। তুমি পাৰিবা! তুমি পাৰিবা!” সেই উৎসাহৰ লগতে ঠায়ে ঠায়ে সংগীতৰ আয়োজন – ডাঙৰ চাউণ্ডবক্সৰ পৰা বাজি অহা গানবিলাকে যেন বহুত শক্তিহে দি গৈছিল। আৰু কেৱল চাউণ্ডবক্সহে নে ? কততা live-band আছিল – ইউৰোপৰ পৰা আৰম্ভ কৰি দক্ষিণ আমেৰিকাৰ বেণ্ডলৈকে। Live-band বোৰ দেখি মোৰ ইমান ভাল লাগিছিল যে প্ৰত্যেক বেণ্ডকে মই দৌৰি দৌৰিয়েই চেলুট কৰিছিলো। Live-band-অতে কথা শেষ হৈছিল এনে নহয় – এঠাইত আইতা এজনীয়ে পাকঘৰৰ বাচন বেলনা মাৰিৰ নিচিনা কিবা এডালেৰে বজাই বজাই আমাক প্ৰেৰণা দি আছিল।

প্ৰত্যেক দুই-তিনি কিঃমিঃ-অৰ মূৰে মূৰে আছিল শীতল পানীয়ৰ ব্যৱস্থা – মানে মানহু দৌৰি আছে তাতে আহি হাতত এগিলাচ দি গৈছে। আকৌ মাজে মাজে কলৰো ব্যৱস্থা! অভ্যাস কৰাৰ সময়ত পানী খোৱা, কল খোৱাৰ মোৰ কথাই নাছিল। কিন্তু মই দৌৰিছিলো সদায় সন্ধিয়াৰ পৰা ৰাতিৰ সময়লৈ অৰু সেইদিনা আছিল এইটো অঞ্চল আৰু এইটো সময়ৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত টিকা ফটা ৰ’দ! লগতে দৌৰাৰ আগদিনা গাটো ভাল লাগি থকা নাছিল – এটা পেৰাচিটামল খাব লগা হৈছিল। দৌৰাৰ দিনা গাটো বেয়া লাগি থকা নাছিল যদিও হয়তো সম্পূৰ্ণ সুস্থ নাছিলো। এই দুয়োটা কাৰণ মিলাই সেইদিনা মোৰ ভাগৰ আৰু পিয়াহ বহুত বেছি লাগিছিল। গতিকে প্ৰথম পাঁচ কিঃমিঃমান বাদ দি তাৰ পাছত য’তেই পানীয় পাইছিলো খাইছিলো – পানী পালে ভাল লাগিছিল – নেমুপানী পালে আৰু ভাল লাগিছিল। এঠাইত এটুকুৰা কল খাইছিলো – এনে সুস্বাদু আৰু শক্তিদায়ক কল যেন মই আৰু জীৱনত কেতিয়াও খায়েই পোৱা নাই!

 

ডেকা, বুঢ়া-মেথা কিমান দৌৰা মানুহ দেখিলো। তাৰ মাজতে আছিল এহাল ককাক আৰু নাতিনীয়েকৰ যোৰা। তেওঁলোক মোতকৈ অলপ বেছি জোৰেৰে দৌৰে কিন্তু অলপ দূৰ দৌৰি আকৌ খোজ কাঢ়ে। মই কিন্তু লাহে লাহে গোটেই ৰাস্তা দৌৰিয়ে থাকিলো। তেওঁলোকে খোজকঢ়াৰ সময়ত মই তেওঁলোকক পাৰ হৈ যাও। তেওঁলোকে দৌৰিবলৈ ল’লে মোৰ পৰা আগবাঢ়ি যায়। এই পৰিক্ৰমা বহুতবাৰ চলি থাকিল। শেষলৈ আমি ইজনে সিজনলৈ চাই হাঁহিবলৈ ল’লো।

ৰাস্তাৰ কাষৰ মানুহে উৎসাহ যোগোৱাৰ কথা কৈয়েই আহিছো। অকমান ল’ৰা-ছোৱালীবিলাকে নিজৰ এখন হাত আগবঢ়াই ৰৈ আছিল – মানে আমি দৌৰি থকাবিলাকে সিহঁতক হাতেৰে চুই যাব লাগে। ইমান মৰম লাগিছিল সিহঁতক! সিহঁতক মই হাতেৰে চুই গৈছিলো – সিহঁতে মোৰ অন্তৰ চুই গৈছিল।

 

দৌৰ শেষ হোৱাৰ এক-ডেৰ কিঃমিঃ আগতে আইণ্ডহভেনৰ ‘Pub street’-এৰে দৌৰিলো। মানে মদৰ আদ্দা। পিছে সেইবুলি কিবা উশৃংখল ঠাই বুলি নেভাবিব। মানুহ তাতো একেবাৰে সুসভ্য কিন্তু অন্য ঠাইতকৈ উৎসাহ আছিল দুই তিনিগুণমান বেছি। তেতিয়ালৈকে আৰু খুব ভাগৰ লাগিছিল কিন্তু মানুহখিনিৰ “তুমি পাৰিবা, তুমি পাৰিবা, এই শেষ হ’লেই আৰু!” ধ্বনিত ইমান শক্তি আছিল যে মই কেনেবাকৈ ৰৈ গ’লেও সেই শক্তিয়েই মোক ফু মাৰি দৌৰাৰ শেষ সীমা পাৰ কৰি দিব বুলি প্ৰত্যয় জন্মিছিল। সকলোকে মই যিমান পাৰো ধন্যবাদ, চেলুট, thumbs-up-এৰে মোৰ কৃতজ্ঞতা জনাই গৈছিলো।

 

এসময়ত দৌৰ শেষ কৰিলো। যুদ্ধ জয় কৰি অহাৰ নিচিনা লাগিল!

 

মগজুকে সদায় প্ৰাধান্য দি আহিছো। মগজুৱেই মোৰ জীৱিকাৰ মূল। কিন্তু প্ৰৌঢ় বয়সত বুজিবলৈ আৰম্ভ কৰিছো যে কেৱল মগজুৰে নিজৰ, দেশৰ শুধৰণি নহয়। মগজুৱে বাট দেখুৱাবই লাগিব কিন্তু সেই বাটেৰে আগবাঢ়ি যাব লাগিব শৰীৰ। মাত্ৰ দুমাহমান আগলৈকে ভাবিব নোৱাৰা কাম এটাৰ কাৰণে প্ৰথমে মগজুৰে সিদ্ধান্ত লৈছিলো যে কৰিম আৰু সেই সিদ্ধান্তক শৰীৰেৰে সফল কৰিব পাৰি বৰ সন্তোষ পালো। মোৰ লগতে সুখী হ’ল মোৰ শুভাকাংখীসকল – তাৰ মাজতে আছে মোৰ ডাচ্চ সহকৰ্মীসকলো। তেওঁলোকৰ মোৰ এই সফলতাত কিমান ফূৰ্ত্তি! এইবাৰ আইণ্ডহভেন মাৰাথনৰ মূলমন্ত্ৰ আছিল ‘Onzetrots’ – মানে ডাচ্চ ভাষাত ‘আমাৰ গৌৰৱ’। আমি বিলাকেও এনেকুৱা কথাত সমূহীয়াকৈ গৌৰৱ কৰিব পাৰিব লাগিব। তেতিয়া আমাৰ এটা-দুটা সমূহীয়া সমস্যা সমাধানৰ বাট আপোনা-আপুনি ওলাই আহিব।

 

হেঁপাহ আৰু মন-শৰীৰৰ জোৰত ইমানখিনি পালোঁহি। এতিয়া ভাল জনা মানুহৰ নিয়মীয়া সহায় লৈ নিজৰ বেগ বঢ়াব লাগিব। জীৱনত অন্ততঃ এবাৰ ফুল মাৰাথন দৌৰিম – এয়াই আশা। এই আশা পূৰণ হ’লে বৰ শান্তিৰে মৰিব পাৰিম।

৭৫ বছৰীয়া স্বাধীনতাই আমাক কি দিলে?

 ৭৫ বছৰীয়া স্বাধীনতাই আমাক কি দিলে? এই প্ৰশ্নটোৰ আমিবিলাক সকলো ভাৰতীয়ই হ’ব পাৰে যদিও তাক অসমীয়া বুলি ধৰি লৈ আলোচনা কৰাটো বৰ বেছি দৰকাৰী হৈ পৰিছে। স্বাধীনতাৰ পৰা এতিয়ালৈকে দেখাত কিছুমান উন্নতি হৈছে – বিশ্ববিদ্যালয়কে ধৰি কিছু ভাল শিক্ষানুষ্ঠান হ’ল, কমকৈ হ’লেও কিছু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰয়োগ হ’ল, ভাষা-সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত কিছু স্বীকৃতি পোৱা গ’ল ইত্যাদি। পিছে ৭৫ বছৰ আগৰ দেশৰ এখন ধনী ৰাজ্য অসমক আজি তলৰ ফালৰ পৰা গন্তি কৰিলে সোনকালে পোৱা যায়। অসমৰ দুটা ডাঙৰ উদ্যোগ – চাহ আৰু তেল – বৃটিছে কৰি যোৱা। কেৱল অৰ্থনীতিয়েই উন্নতিৰ মাপকাঠী নহয় কিন্তু ক্ৰিয়া-কলা-সংস্কৃতি ইত্যাদিতো আমাৰ সফলতাই ৰজনজনাই যোৱা নাই। ৰাজনৈতিক স্বাধীনতা বৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কিন্তু তাতকৈও বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ নিজৰ কিছুমান মাৰাত্মক দোষৰ পৰা মুক্তি পোৱাটো। বানপানী, অবৈধ প্ৰবজনকাৰী, সন্ত্ৰাসবাদ, এটা আওকলীয়া শিক্ষাব্যৱস্থা ইত্যাদি, আপাততঃ আমাৰ সমস্যা কিন্তু আমাৰ ভয়, এলাহ, পৰমুখাপেক্ষীভাৱ, অদূৰদৰ্শিতা – এইবিলাক আমাৰ সমস্যাৰ মূল। পিছে এইবিলাক ইমান মৌলিক দোষ যে এইবিলাকৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পোৱা ইমান সহজ নহয়। কিন্তু ক’ৰবাততো আৰম্ভ কৰিব লাগিব! আমাৰ সমস্যা ইমান যে আমাৰ সমস্যা কি তাক লৈ কোনো ডাঙৰ আলোচনাৰ প্ৰয়োজন নাই। এতিয়া কামৰ সময়। মাত্ৰ দুটা কথাৰ পৰা আৰম্ভ কৰিব পাৰি – আমি সকলোৱে পণ কৰিব লাগিব যে যিকোনো শ্ৰমৰ প্ৰতি আমি শ্ৰদ্ধাশীল হ’ম আৰু দ্বিতীয়তে যি মুঠি বুদ্ধিমান, সফল, কৰ্মী অসমীয়া আছে, তেওঁলোক অসম বা দেশ, বিদেশৰ যি ঠাইতে নাথাকক কিয়, তেওঁলোক মাৰ বান্ধি থিয় হ’ব লাগিব অসমৰ উন্নতিৰ বাবে – তেওঁলোকে নখ জোকাৰিলে নৈ ব’ব। ড° ভূপেন হাজৰিকা, ড° ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া – যোৱা ৭৫ বছৰৰ দুজন অমূল্য ৰত্ন – কেৱল নিজৰ কথা ভবা হ’লে আমেৰিকা, ইংলেণ্ডত গজগজীয়া হৈ থিতাপি লাগিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু তেখেতসকলে নিজৰ জীৱন অসমৰ সেৱাৰ কাৰণে উৎসৰ্গা কৰি জাতিৰ ভেটি ধৰি ৰাখিলে। আজিৰ প্ৰবাসীখিনি বাৰু অসমলৈ ঘূৰি যাব নেলাগে – দূৰৰপৰাও আজিকালি বহু কাম কৰিব পাৰি। বহুতে ইতিমধ্যে কৰি আছেও। তাকে আৰু পদ্ধতিগত, সন্মিলিত, নেৰানেপেৰা এক ফলপ্ৰসূ প্ৰচেষ্টালৈ ৰূপান্তৰ কৰিলে আৰু তাৰ লগতে সকলোৱে সকলো ধৰণৰ শ্ৰম আগবঢ়ালে আমাৰ ভৱিষ্যত বৰ উজ্জ্বল হ’ব। স্বাধীনোত্তৰকালত আমি বহুকেইটা আন্দোলন কৰিলো। আন্দোলনবিলাকৰ লক্ষ্য মহান আছিল কিন্তু পথ আৰু ফলাফল চিন্তনীয়। আজি আমি আকৌ আন্দোলন কৰিব লাগিব। কিন্তু এইবাৰ বেলেগ আন্দোলন হ’ব – সকলো ভাৰতীয়ৰ লগতে সকলো ক্ষেত্ৰতে সমানে ফেৰ মাৰি কৰা এক সহযোগিতাৰ আন্দোলন। এই আন্দোলন অসহযোগ আন্দোলনতকৈ বেছি কঠিন হ’ব। আমি পাৰিম – এয়াই একান্ত আশা।

('দৈনিক অগ্ৰদূত' বাতৰিকাকতৰ 'খোলামঞ্চ'  শিতানৰ বাবে লিখা)

আপোনাৰ মতে জীৱনৰ সংজ্ঞা কি ? আপুনি প্ৰভাৱান্বিত হোৱা ব্যক্তি, গ্ৰন্থ আৰু তত্ব কোনটো?

 

ডাঙৰ ডাঙৰ মনীষীয়ে গোটেই জীৱন চলাথ কৰিও বিচাৰি নোপোৱা বস্তুটো হৈছে জীৱনৰ সংজ্ঞা। গতিকে মই এতিয়া সেই সংজ্ঞা দিবলৈ যোৱাটো অলপ দুঃসাহসিক, অলপ হাঁহি উঠা কথা। কিন্তু যিকোনো বস্তুৰে এটা সৰল আৰু এটা পুংখানুপুংখ, জটিল অৱলোকন হ’ব পাৰে। জীৱনৰ সংজ্ঞা বিচাৰি এটা সৰল প্ৰচেষ্টাকে কৰা যাওক।

 

প্ৰত্যেকটো জীৱন আচলতে চাবলৈ গ’লে বৰ ক্ষুদ্ৰ, গুৰুত্বহীন। গুৰুত্ব বাঢ়ে মানুহ এজনে কৰি যোৱা কামৰ জৰিয়তে। যিমান ডাঙৰ কাম, জীৱন সিমানেই  বেছি তাৎপৰ্য্যপূৰ্ণ হয়।  ভেন্‌  গগক ছবিয়ে, নিউটনক যুগান্তকাৰী বৈজ্ঞানিক তত্বৰ আৱিষ্কাৰে, লতা মংগেশকাৰক তেখেতৰ সুমধুৰ গীতে মহান কৰিছে। এনে উদাহৰণ আৰু বহুত দিব পাৰি।

 

কৰ্ম্মই ধৰ্ম্ম। ভাল কাম কৰিবলৈ প্ৰথমে নিজৰ গুণ চিনাক্ত কৰিব পাৰিব লাগিব। সেই গুণৰ উৎকৰ্ষ সাধন কৰা আৰু তাৰ জৰিয়তে নিজৰ লগতে সকলোৰে সেৱা কৰি যোৱাটোৱেই জীৱন।

 

এতিয়া দ্বিতীয় প্ৰশ্নটোলৈ আহো। বহু গুণীলোকৰ বিষয়ে শুনিলো, জানিলো, পঢ়িলো। বহুতৰপৰাই অনুপ্ৰাণিত হ’লো। কিন্তু তাৰে ভিতৰত কেইজনমান মানুহে জীৱন এনেকৈ সন্মোহিত কৰি আছে যেন তেওঁলোকতেই মোৰ জীৱন আৰম্ভ আৰু তেওঁলোকতেই শেষ। প্ৰথমে উল্লেখ কৰিবলৈ ওলাইছো সুধাকণ্ঠ ডঃ ভূপেন হাজৰিকাদেৱৰ কথা। তেখেতৰ কথা ক’ৰপৰা আৰম্ভ কৰি ক’ত শেষ কৰিম! গতিকে কেৱল এটা গানৰ জৰিয়তেই তেখেতৰ প্ৰভাৱৰ কথা লিখিবলৈ ওলাইছো।

 

প্ৰায় চল্লিশবছৰমান আগৰ কথা। মই খুব সম্ভৱ স্কুললৈ যোৱাই নাই। বহাগ বিহুৰ সময়। আমাৰ মৰিকলং গাঁৱৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ ওচৰত বিহু পাতিছে। বাইদেউৰ হাতত ধৰি মই বিহুতলীলৈ গৈছো। তাত গান এটা বাজি আছিল, “আমি অসমীয়া, নহও দুখীয়া. . .”। গানটো মই একো বুজা নাই কিন্তু শুনি মোৰ বৰ ভয় লাগিছে। মই বাইদেউৰ হাতত জোৰকৈ খামুচি ধৰিছো। এসময়ত গানটো শেষ হ’ল কিন্তু মোৰ মনৰ পৰা নাতৰিল। তাৰ পাছত যেতিয়াই গানটো শুনো তেতিয়াই ভয় লাগে, বিশেষ একো বুজি নেপাও কিন্তু মই নুশুনাকৈ থাকিবও নোৱাৰো।

 

বুজা হোৱাৰ পৰা গম পালো, এয়াটো আমাৰ অসমীয়াৰ জাগৰণী গীত - The Awakening Song। “আজিৰ অসমীয়াই নিজক নিচিনিলে অসম ৰসাতলে যাব”, “বিভেদ পৰিহৰি নিজ হাতে শ্ৰম কৰি দেশক নগঢ়িলে এই দেশ হ’ব নিঃশেষ”, “তুমি বিশ্বৰ শৰীৰত পংগু অংগ হ’লে বিশ্বই জানো ভাল পাব”, “পৃথিৱীত জনমি সচেতন নহ’লে প্ৰাপ্যও থিতাতে হেৰাব” – থলুৱা, নতুন অসমীয়া, বিশ্বপ্ৰেম বিনন্দীয়া বুলি ভবা অসমীয়া – সকলোৰে বাবে কিমান সকিয়নী! মোৰ মতে প্ৰত্যেক ঘৰ অসমীয়া মানুহে দিনে অন্ততঃ এবাৰ এই গীতটো প্ৰাৰ্থনাৰ দৰে শুনিব লাগে, অনুধাৱন কৰিব লাগে আৰু সেইমতে চলিব লাগে।

 

“আমি অসমীয়া” গীতটো অসমীয়াৰ সংজ্ঞাবহনকাৰী গীতো –

“প্ৰতি অসমীয়া

আমি ভাল ভাৰতীয়

আৰু লুইতৰ পাৰৰে মাটিক মাতৃ বোলা

প্ৰতি ভাৰতীয় হ’ল নতুন ৰূপৰ অসমীয়া

আমি সেইভাৱে থাকিলেই হ’ব…”

 

গানটো আজিও শুনিলে মোৰ গাৰ নোম দাল দাল হয়, চকু সেমেকি উঠে !

এয়া হাজৰিকাদেৱৰ কেৱল এটা গানৰ প্ৰভাৱ। তেখেতৰ গোটেই অৱদানৰ কথা ভাবকচোন ! ১৯৪৮ চনতে নিউয়ৰ্কত ডক্টৰেট কৰিবলৈ গ’ল। সেইখিনি সময়তে কেলিফৰ্নিয়াত এম, জি, এম, কোম্পানীত চাকৰিও কৰিলে। কেৱল নিজৰ কথা ভবা হ’লে তাতে থিতাপি লৈ থাকিলেহেঁতেন কিন্তু ঘূৰি আহি নিজৰ কামেৰে মাতৃভূমিৰ নাম উজ্জ্বলাই আমাৰ দৰে হাজাৰ বিজাৰৰ জীৱনৰ দিশেই সলনি কৰি থৈ গ’ল।

 

দ্বিতীয়জন ব্যক্তি হিচাবে লিখিবলৈ ওলাইছো বাপুজী মহাত্মা গান্ধীৰ বিষয়ে। এজন সাধাৰণ মানুহে সাধাৰণ যেন লগা কামেৰে অসাধ্য সাধন কৰি যোৱাৰ ভাল উদাহৰণ আমাৰ জাতিৰ পিতাতকৈ হয়তো পৃথিৱীত কোনো নাই। বৰ বেছি মেধাৱী মানুহ নহয়, শাৰীৰিক অৱয়বো সাধাৰণ কিন্তু তেখেত আছিল সহমৰ্মিতাৰ (Empathy) সাগৰ, অত্যন্ত সৎ আৰু কোনো এটা কামত নেৰানেপেৰাকৈ লাগি থাকিব পৰা গুণৰ গৰাকী। সেয়ে সাধাৰণ হৈয়ো সৰু-বৰ সকলোকে এক গোট কৰিব পাৰিছিল, ব্ৰিটিছৰ দৰে ইমান ডাঙৰ শক্তিকো খেদাই পঠাব পাৰিছিল।

কিন্তু আজি তেখেতক বহুতে পাহৰিবলৈ ধৰিছে। সেই দুখতে ক’ৰবাত মাজতে লিখিছিলো –

 

“তোমাৰ ছবিৰে জিলিকিছে বেংকৰ  নোট ।

তোমাৰ নামেৰে ৰাস্তা অজুত ।।

কিন্তু তোমাৰ আদৰ্শ উঠিছে ধোঁৱা চাঙত ।

ঘৰতে হৈছা পৰ,

তোমালৈ বহুতৰে নপৰে মনত ।।

ৰাষ্ট্ৰীয়তাবাদীৰ মুখা পিন্ধাহঁত আৰু,

তোমাৰ নামেৰে নিজকে ধনী কৰাহঁতৰ

তোমাক অপ্রাসংগিক কৰাত মনোযোগিতা ।

তোমাক  দোষী সজোৱাৰ চলিছে যেন প্ৰতিযোগিতা।।

পিছে যেতিয়ালৈকে মূল্য আছে সততা আৰু অহিংসাৰ,

তুমি জীয়াই থাকিবা অন্ততঃ কʼৰবাৰ চুক কোণত।

তাৰ পৰা এদিন তোমাৰ আদৰ্শ

আকৌ বিয়পিব সমগ্ৰ দেশত ।।“

 

হয় – আশা এইখিনিতে যে মহাত্মা গান্ধীৰ আদৰ্শৰ মৃত্যু হ’ব নোৱাৰে – এদিন  আকৌ সি জিলিকি উঠিব।

 

তৃতীয়জন ব্যক্তিৰ কথা হয়তো মই গোটেই জীৱন লিখি থাকিলেও শেষ নহ’ব। প্ৰথম দুগৰাকীৰ তুলনাত এখেত সিমান বিখ্যাত নহয় কিন্তু মই যিফালে খোজ দিও মোৰ এনে লাগে যেন মই তেখেতকে দেখা পাও। তেখেত হৈছে ডঃ ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া – অসমীয়া কলা-সাহিত্য জগতৰ কাণ্ডাৰী পুৰুষ। লগতে Electron diffraction study of thin films-অৰ দৰে কঠিন বিষয়ত ডক্টৰেট উপাধি লোৱা, পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ খুব ভাল অধ্যাপকো। গল্প, উপন্যাস, নাটক – লেখক হিচাবেই তেখেতৰ অৱদান কিমান। সুক্ষ্মাতিসুক্ষ্ম পৰ্য্যবেক্ষণেৰে তেখেতৰ দৰে চুটি গল্প লিখা দ্বিতীয় এজন লেখক মই গোটেই পৃথিৱীতে আজিলৈকে বিচাৰি পোৱা নাই। তেখেতৰ বহুমূলীয়া চিনেমাকেইখনৰ ভিতৰত অগ্নিস্নানৰ কথাকে কওঁ – নাৰী শক্তিৰ ইমান সাৱলীল উপস্থাপন কৰিবলৈ মানুহজন কিমান সাহসী আৰু দিগদৰ্শী হ’ব লাগিব ভাবিব পাৰেনে ? বা সম্পূৰ্ণ বেলেগ বিষয়ত এটা বেলেগ মাধ্যম ৰেডিওৰ ‘শান্ত-শিষ্ট, হৃষ্ট-পুষ্ট, মহাদুষ্ট‘ শুনাৰ যি বিমল আনন্দ, তাক শব্দেৰে কেনেকৈ প্ৰকাশ কৰো? প্ৰান্তিক, সঁফুৰা, আৰোহণ, কলাক্ষেত্ৰৰ কথা নকলোৱেইবা! নিজৰ দুৰাৰোগ্য বেমাৰৰ কথা শুনিও ডাক্টৰলৈ এই প্ৰশ্নহে কৰিছিল যে তেখেতৰ হাতত আৰু কিমান সময় আছে – যাতে তাৰ সদ্‌ব্যৱহাৰ কৰি অসমীয়াৰ আৰু সেৱা কৰি যাব পাৰে।

 

অসমীয়া জাতি যদি নিজৰ ভাষা-সংস্কৃতিৰ সৈতে আৰু ৫০-১০০ বছৰ সঁচায়ে জীয়াই থাকে আৰু সেই প্ৰজন্মৰ কোনোৱে অতীতলৈ উলটি চায় তেতিয়া হয়তো আচৰিত হ’ব যে এজন মানুহে নিজৰ জীৱনকালত নিজৰ জাতিৰ কাৰণে ইমানখিনি কেনেকৈ কৰি যাব পাৰে! সেয়াই ডঃ ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া – প্ৰকৃতাৰ্থত মহান পুৰুষ। অসমীয়াই আজিও তেখেতৰ সঠিক মূল্যায়ন কৰা নাই। তেখেতক আমি অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি নেপাতিলো, ভাৰতবৰ্ষৰ স্তৰলৈ ভালদৰে লৈ নগ’লো। ভাৰত চৰকাৰে তেখেতক দিছে মাথোন পদ্মশ্ৰী উপাধি। তেখেত ভাৰত ৰত্ন পাবৰ যোগ্য।

 

ওপৰোক্ত তিনিওগৰাকী বিখ্যাত লোক। কিন্তু আমাৰ জীৱনৰ একেবাৰে কাষতে থকা বিখ্যাত নোহোৱা কিছু লোকেও মচিব নোৱাৰা প্ৰভাৱ পেলাই যায়। মোৰ জীৱনৰ তেনে দুজন ব্যক্তি হ’ল মোৰ সৰু খুড়া শ্ৰীযুত হেমন্ত বৈদ্য আৰু মোৰ মামা প্ৰয়াত সঞ্জীৱ বৰদলৈ। আনৰ সুখৰ কাৰণে নিজৰ জীৱন হাঁহি মনেৰে বিলাই দিয়াৰ দুটা সুন্দৰ উদাহৰণ মোৰ খুড়া আৰু মোৰ মামা। গছপুলি এটা পানী, মাটি, সাৰেৰে ৰসাল, জীপাল কৰি তোলাৰ দৰে আমাৰ শৈশৱ তেখেতসকলে মনোৰম কৰি তুলিছিল। তাতেই আমাৰ জীৱন ঠন ধৰি উঠিছিল। তেখেতসকলৰ প্ৰভাৱ আমাৰ জীৱনত সদায় থাকিব।

 

বহু গুণী ব্যক্তিৰ বিষয়ে যিদৰে জানিছো, শুনিছো, সান্নিধ্যলৈ আহিছো, ঠিক তেনেদৰেই বহু কিতাপেও মন চুই গৈছে। তাৰে তিনিখনৰ কথা উল্লেখ কৰো।

 

ভাগৱত গীতা – ৭০১ টা শ্লোকৰ এইখন গ্ৰন্থই ধৰ্ম্মৰ পৰা জীৱন দৰ্শন সকলো সামৰি লৈছে। আচলতে হাজাৰটা ধৰ্ম্মৰ সমষ্টি হিন্দু ধৰ্ম্মক যি কেইটামান বস্তুৱে এক কৰে তাৰ অন্যতম এই ভাগৱত গীতা। মই গীতা সম্পূৰ্ণকৈ পঢ়া নাই – ক’ৰবাত একাংশ পঢ়িছো, ক’ৰবাত সাৰাংশ পঢ়িছো। কিন্তু ভাগৱত গীতাৰ প্ৰভাৱ আজীৱন প্ৰত্যেক মুহূৰ্ত্ততে থাকিব। হয়তো সেই প্ৰভাৱক আটাইতকৈ ভালকৈ চিহ্নিত কৰে তল শ্লোক ফাকিয়ে -

 

কৰ্ম্মণ্যেৱাধিকাৰস্তে মা ফলেষু কদাচন।

মা কৰ্ম্মফলহেতুভূৰ্ম তে সংগোৎস্ত্বকৰ্ম্মণি।।

কৰ্ম্মতেই আমাৰ অধিকাৰ, কৰ্ম্মফলত নহয়। কৰ্ম্ম ফলেৰে উদ্বুদ্ধ নহ’বা কিন্তু কৰ্ত্তব্যপালনৰ পৰা কেতিয়াও পিচ নুহুহুকিবা।

 

বাকী দুখন কিতাপ মোক প্ৰভাৱান্বিত কৰা দুজন ব্যক্তিৰ সৈতে জড়িত।

‘The Life of Mahatma Gandhi’ – আমেৰিকান লিখক লুই ফিচাৰে লিখা। মহাত্মাৰ জীৱনক ইমান সৰল অথচ সাৱলীল ভাবে উপস্থাপন কৰিছে যে যিয়েই এইখন কিতাপ পঢ়িছে তেওঁ হয়তো আৰু কেতিয়াও বাপুক পাহৰিব পৰা নাই। আজিৰ যুগত য’ত বহুতেই মহাত্মা গান্ধীলৈ আঙুলি টোঁৱাবলৈ লৈছে, সকলোৱে এইখন কিতাপ পঢ়া উচিত – পঢ়ি বুজক তেখেতে কেনেকৈ নিজৰ জীৱনেৰেই নিজৰ বাণী প্ৰচাৰ কৰি গৈছে। কথা ক’বলৈ সহজ কিন্তু নিজে কোৱা কথা নিজে পালন কৰি উদাহৰণ দিয়াটো সহজ নহয়। আজি বহুতেই ‘An eye for an eye’ত বিশ্বাস কৰা যেন লাগে। কিন্তু সেই মত পোষণ কৰি চলিলে গোটেই পৃথিৱীয়েই এদিন অন্ধ হ’বগৈ – মহাত্মা গান্ধীয়ে তাকে বুজাব খুজিছিল।

লুই ফিচাৰৰ এই কিতাপখনৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈয়েই ৰিচাৰ্ড এটেনব’ৰ’ই  ‘গান্ধী’ চিনেমাখন বনাইছিল।

 

তৃতীয় কিতাপখন হৈছে ডঃ ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়াৰ আত্মজীৱনী ‘জীৱন বৃত্ত’। মোৰ মানত এইখন কিতাপ হাজাৰ বাধা নেওচি, নিজৰ গুণৰ সদ্‌ব্যৱহাৰেৰে সমাজ সেৱাৰ উদ্দেশ্যমুখী এক জীৱন যাপনৰ দলিল। নগাঁৱৰ পৰা লণ্ডন, বিজ্ঞানৰ পৰা সাহিত্য, ল’ৰা-ধেমালিৰ পৰা সমাজ সেৱালৈকে – সকলো আছে এইখন কিতাপত। কোনো লুকঢাক নকৰাকৈ সকলো কথা সন্নিবিষ্ট কৰিছে তেখেতে। কিতাপখনে আমাক বহু বিপদৰ মাজতো সৎ হ’বলৈ, ভাল হ’বলৈ, নিজৰ গুণৰ উৎকৰ্ষ সাধনৰ নেৰানেপেৰা চেষ্টা কৰি যাবলৈ, দহজনৰ হিত সাধন কৰিবলৈ অনুপ্ৰেৰণা যোগায়।

 

কিতাপখন অতি বেছি ভাল লগাৰ আৰু এটা কাৰণ এয়ে যে শইকীয়াদেৱো নগঞাঁ, ময়ো নগঞাঁ। এই ফৌজদাৰী পটি, মাৰোৱাৰী পটি – নামবিলাক দেখিলেই সকলো চকুৰ আগলৈ ভাঁহি আহে। আনকি আমাৰ মৰিকলং গাঁৱৰ নামো উল্লেখ আছে। সৰুকালৰ কথাত তেখেতে লিখিছে,”ডাঙৰিবোৰ মৰণা মাৰোতে গৰুৰ পিছে পিছে ঘূৰি থকাতো মোৰ কাৰণে এটা ফূৰ্ত্তিৰ কাম আছিল।” মই নিজেও সৰুকালত সেই একেটা কামকে কৰিছো। গৱৰ্ণমেণ্ট বয়জ হাইস্কুলৰ ঘণ্টা লগোৱা গম্বুজৰ তলত ৰৈ তেখেতে স্কুলীয়া জীৱনৰ শেষ মুহূৰ্ত্তকেইটামানৰ স্মৃতি গোটেই জীৱনলৈ গোটাইছে। একেখন স্কুলৰে ছাত্ৰ হিচাবে সেই গম্বুজৰ গাম্ভীৰ্য, সেই স্কুলৰ প্ৰতি এক মন্দিৰ ধৰণৰ ভাব আমাৰ মনত আজিও সোমাই আছে। এই সৰু সৰু কথাবিলাকৰ কাৰণেও এইখন কিতাপ মোৰ জীৱনৰ অভিন্ন অংগ হৈ থাকি গ’ল।

 

শেষত মোক প্ৰভাৱান্বিত কৰা তত্ব – এইক্ষেত্ৰত মোৰ বাবে ধৰ্ম্ম, দৰ্শন, বিজ্ঞান সকলো একাকাৰ হৈ পৰে। সকলোৰে উৎস এক, অৱশেষত সকলো এক  - এই মূলৰ যিকোনো তত্বৰ লগতে মই একাত্মবোধ কৰো। আইনষ্টাইনে কৈ যোৱা এটা অতিশক্তি (One Superpower), আজিৰ বিজ্ঞানীসকলে বিচৰি থকা ‘Theory of Everything‘, হিন্দুধৰ্ম্মৰ ব্ৰাহ্মণ (বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড সৃষ্টিৰ চৰম তত্ব) আৰু আমাৰ মহাপুৰুষজনাৰ এক শৰণ নাম ধৰ্ম্ম – মোৰ কাৰণে সকলো একে সত্যৰে বেলেগ বেলেগ ৰূপ। এই একীকৰণ তত্বৰে উদ্বুদ্ধ হৈ বিভেদ পাহৰি আমি এক হৈ থাকিব লাগিব – তাৰেই একান্ত আশা।